Türkiye’de doğal olarak yetişen 27 kuşburnu türünün 17’sine ev sahipliği yapan Gümüşhane’de, sonbaharla birlikte başlayan kuşburnu mesaisi devam ediyor. Tekke Beldesi’nde dikenli dallardan tek tek toplanan kuşburnular, gün boyu süren zahmetli işlemlerin ardından kış aylarında tüketilmek üzere marmelata dönüştürülüyor.
Gümüşhane ile özdeşleşen kuşburnu, kentte eylül ve ekim aylarında olgunlaşıyor. Doğada kendiliğinden yetişen ve halk arasında “dikenli gül” olarak da bilinen kuşburnu, özellikle yüksek C vitamini içeriğiyle öne çıkıyor. Gümüşhane’nin iklimi ve doğal yapısının kuşburnunun yetişmesi için uygun olması nedeniyle kent, Türkiye’nin önemli kuşburnu merkezlerinden biri olarak gösteriliyor.
Tekke Beldesi’nde kuşburnu hazırlayan vatandaşlar, dikenli dallar arasından tek tek topladıkları meyveleri önce saplarından ayırıp yıkıyor. Ardından kazanlarda kaynatılan kuşburnular, mikser yardımıyla eziliyor. Çekirdek ve kılçıklarından ayrılması için önce kevgirden, ardından ince elekten geçirilen kuşburnu, tamamen pürüzsüz bir kıvama getiriliyor.
“Dikenli olduğu için toplaması oldukça zor”
Kuşburnu hazırlayan Seval Toprak, meyvenin dikenli olması nedeniyle toplama işleminin oldukça zor olduğunu belirterek, “Kuşburnu eylül ve ekim ayları arasında yetişen bir meyve. Dikenli olduğu için toplaması da oldukça zor ancak sevdiğimiz ve C vitamini içerdiği için topluyoruz. Marmelat ve çay olarak tüketiyoruz. Topladığımız kuşburnular önce yıkanıp temizleniyor. Daha sonra kazanda kaynatılıyor ve mikser yardımıyla çekiliyor. Kevgir ve elekten geçirildikten sonra leğenlere alınarak pişiriliyor ve marmelat haline getiriliyor” dedi.
Melike Toprak ise kuşburnunun özellikle C vitamini bakımından zengin olduğunu ifade ederek “Yüksek vitamin içeren, özellikle C vitamini açısından zengin olan kuşburnunun hem marmelatını hem de içeceğini yapıyoruz. Bazı bölgelerde ise çorbası da yapılıyor. Kuşburnu dikenli bir bitki olduğu için toplaması oldukça yorucu ve meşakkatli. Topladıktan sonra meyveleri tek tek saplarından ayırıyor, ardından yıkıyoruz. Daha sonra kazana alarak pişiriyoruz. Pişen kuşburnular önce kevgirden, ardından elekten geçiriliyor. İçerisinde herhangi bir parça kalmaması ve tamamen sıvı hale gelmesi için ince eleme işleminden geçiriyoruz. Bu hazırlık süreci günün yarısını alıyor. Sabah saatlerinde başladığımız işlem, akşam saatlerine kadar devam ediyor. Eleme işleminin ardından kuşburnuyu tekrar odun ateşinde pişirerek marmelat haline getiriyoruz” diye konuştu.
Gümüşhane’de kuşburnu yalnızca evlerin kışlık hazırlıklarında değil, kentin kültür ve ekonomisinde de önemli bir yere sahip. Yörede kuşburnundan marmelat, reçel, çay ve meyve suyu gibi ürünler hazırlanırken, geleneksel yöntemlerle üretilen kuşburnu marmelatı da Gümüşhane’nin yöresel ürünleri arasında yer alıyor.
